Czym jest MiCA?

UE przyjęła MiCA w maju 2023 r. Rozporządzenie zastępuje krajowe przepisy o kryptoaktywach jednymi ramami prawnymi w całej UE i EOG. Wprowadza wymogi w zakresie ochrony konsumentów i inwestorów oraz obowiązki informacyjne na wcześniej nieuregulowanych rynkach kryptoaktywów. Dotyczy też nadużyć na rynku i stabilności finansowej, zwłaszcza w przypadku stablecoinów. Wspólne zasady dają firmom pewność prawną przy działalności transgranicznej.

Harmonogram MiCA

1. 29 czerwca 2023

   MiCA wchodzi w życie

   Rozporządzenie (UE) 2023/1114 opublikowano w Dzienniku Urzędowym 9 czerwca 2023. Zgodnie z art. 149 ust. 1 weszło w życie 20 dni później.
2. 30 czerwca 2024

   Przepisy o stablecoinach

   Zaczynają obowiązywać tytuły III i IV dotyczące tokenów powiązanych z aktywami (ART) i tokenów będących e-pieniądzem (EMT).
3. 30 grudnia 2024

   Przepisy dla CASP

   W całej UE zaczyna obowiązywać system zezwoleń z tytułu V dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów.
4. 30 czerwca 2025

   Koniec okresów sześciomiesięcznych

   Państwa członkowskie mogły skrócić okresy przejściowe, dlatego krajowe terminy się różniły. W Niderlandach, Finlandii i na Węgrzech okres przejściowy trwał do 30 czerwca 2025, a w Słowenii do 1 lipca 2025.
5. 31 grudnia 2025

   Koniec okresów dwunastomiesięcznych

   W Irlandii i na Słowacji okres przejściowy trwał do 30 grudnia 2025, a w Austrii, Niemczech i na Litwie do 31 grudnia 2025. Terminy dla wszystkich państw zawiera przegląd terminów (EN).
6. 1 lipca 2026

   Ostateczny termin

   Artykuł 143 ust. 3 wyznaczył tę datę jako koniec wszystkich okresów przejściowych. ESMA podała w kwietniu 2026 r., że okres ten oficjalnie wygasa w całej UE 1 lipca 2026. Od 1 lipca 2026 dostawca objęty MiCA potrzebuje co do zasady zezwolenia dla CASP z art. 63. Uprawniony podmiot finansowy może zamiast tego złożyć powiadomienie z art. 60. Złożony wniosek nie uprawnia do prowadzenia działalności. Lista ESMA nadal wskazuje okres sześciomiesięczny, ale Polska nigdy go nie wprowadziła. KNF podaje datę 1 lipca 2026.

Tymczasowy rejestr ESMA zawiera 365 aktualnych wpisów podmiotów prawnych (stan na 6 października 2026). Najwięcej wpisów mają te państwa pochodzenia: Niemcy (100), Francja (36), Niderlandy (28), Cypr (24) i Malta (23). Pełną listę wpisów zawiera rejestr CASP (EN).

Czym jest zezwolenie dla CASP?

Dostawca usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) to firma, która zawodowo świadczy usługi w zakresie kryptoaktywów. Dostawca obsługujący klientów w UE i EOG potrzebuje co do zasady zezwolenia z art. 63. Uprawnione podmioty finansowe mogą zamiast tego skorzystać z powiadomienia z art. 60 w zakresie dozwolonych usług. Dawna krajowa rejestracja VASP nie zamieniła się automatycznie w zezwolenie. W Polsce dotyczy to wpisów do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych. Dodatkowe wymogi opisuje poradnik o przejściu z VASP na CASP (EN). Rejestracja w Saint Vincent i Grenadynach nie daje żadnych uprawnień na podstawie MiCA, co wyjaśnia porównanie SVG i MiCA (EN). MiCA wymienia dziesięć usług regulowanych:

1. Przechowywanie kryptoaktywów i administrowanie nimi w imieniu klientów
2. Prowadzenie platformy obrotu kryptoaktywami
3. Wymiana kryptoaktywów na środki pieniężne
4. Wymiana kryptoaktywów na inne kryptoaktywa
5. Wykonywanie zleceń dotyczących kryptoaktywów w imieniu klientów
6. Plasowanie kryptoaktywów
7. Przyjmowanie i przekazywanie zleceń dotyczących kryptoaktywów w imieniu klientów
8. Doradztwo w zakresie kryptoaktywów
9. Zarządzanie portfelem kryptoaktywów
10. Świadczenie usług transferu kryptoaktywów w imieniu klientów

Paszport pozwala dostawcy z zezwoleniem zgłosić swoje usługi w innych państwach EOG na podstawie art. 65. Najpierw musi on jednak uzyskać zezwolenie w państwie członkowskim pochodzenia. Samo zezwolenie w państwie pochodzenia nie dowodzi zgłoszenia w każdym państwie przyjmującym. Dlatego firmy kryptowalutowe skupiają się w kilku ośrodkach licencyjnych (EN). Na liście usług regulowanych nie ma pożyczania kryptoaktywów, udzielania pożyczek ani stakingu, więc te działania nie należą do usług CASP wymienionych w MiCA.

Jeśli państwem pochodzenia firmy jest Hiszpania, przewodnik po licencji CNMV (EN) opisuje procedurę, klasy kapitałowe, terminy rozpatrywania wniosków i bieżące obowiązki. Porównanie państw podaje organ i aktualną liczbę CASP dla wszystkich 30 państw EOG.

Stablecoiny: ART i EMT

MiCA dzieli stablecoiny na dwa rodzaje. Token będący e-pieniądzem (EMT) odnosi się do jednej waluty urzędowej, na przykład euro lub dolara. Token powiązany z aktywami (ART) odnosi się do innej wartości lub prawa albo ich kombinacji, w tym jednej lub kilku walut, towaru lub kryptoaktywów. Emitenci EMT i ART objęci MiCA potrzebują co do zasady odpowiedniego statusu. Emitent EMT powiadamia organ i publikuje dokument informacyjny dotyczący kryptoaktywów (white paper), a dokument emitenta ART z zezwoleniem zatwierdza właściwy organ. MiCA przewiduje ograniczone zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia, ale emitent i tak musi sporządzić dokument informacyjny.

W latach 2024–2025 kilka giełd ograniczyło lub wycofało USDT dla użytkowników z EOG. W datowanym wyciągu z rejestru ESMA nie ma odpowiadającego mu wpisu emitenta ani dokumentu informacyjnego. Wyciąg zawiera natomiast powiadomienia dotyczące m.in. USDC, EURC i EUROe. Szczegóły opisuje strona „Czy USDT jest zakazane?”, a katalog giełd pokazuje, które giełdy ograniczyły dostęp użytkownikom z EOG.

Kto egzekwuje MiCA?

Właściwe organy krajowe udzielają zezwoleń, przyjmują powiadomienia i sprawują nadzór we własnym państwie. Przykłady to niemiecki BaFin, francuski AMF, maltański MFSA, luksemburska CSSF, Central Bank of Ireland i norweski Finanstilsynet. ESMA (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych) koordynuje działania transgraniczne i prowadzi oficjalny rejestr publiczny. EUNB (Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, EBA) sprawuje nadzór nad istotnymi stablecoinami.

MiCA w Polsce

Polska nie wyznaczyła organu właściwego dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Ustawa o rynku kryptoaktywów, która miała powierzyć tę rolę KNF, nie weszła w życie. Prezydent zawetował kolejne jej wersje 1 grudnia 2025, 12 lutego 2026 i 11 czerwca 2026, a 4 września 2026 Sejmowi zabrakło głosów do odrzucenia trzeciego weta: 241 posłów głosowało za, przy wymaganych 266. 8 września 2026 prezydent złożył nowy projekt, w którym KNF pozostaje głównym organem nadzoru. Projekt nie jest obowiązującym prawem.

W komunikacie z 23 czerwca 2026 KNF wyjaśnia, że żaden krajowy organ, w tym Komisja, nie został wyznaczony jako właściwy na podstawie MiCA, z wyjątkiem nadzoru nad emitentami tokenów będących e-pieniądzem. Okres przejściowy mimo to zakończył się 1 lipca 2026. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, który prowadzi rejestr działalności w zakresie walut wirtualnych, podkreśla, że wpis do tego rejestru nie jest zezwoleniem MiCA i po 1 lipca 2026 r. nie uprawnia do prowadzenia działalności ani w Polsce, ani za granicą.

Skutek widać w rejestrze ESMA. Aktualne wpisy CASP z Polską jako państwem członkowskim pochodzenia: 0. Użytkownicy w Polsce mogą więc korzystać wyłącznie z dostawców z zezwoleniem z innego państwa EOG, którzy zgłosili Polskę jako państwo członkowskie przyjmujące. Liczba takich dostawców w pliku z 6 października 2026: 178. Najczęstsze państwa pochodzenia: Cypr (20), Niderlandy (20) i Francja (18). Giełdy, które śledzimy, zestawia lista giełd z licencją MiCA w Polsce, a platformy działające bez uprawnień warto sprawdzić na Liście ostrzeżeń publicznych KNF .

Co MiCA oznacza dla użytkownika

Obowiązki z MiCA dotyczą konkretnego podmiotu w EOG i konkretnej usługi wpisanej do rejestru. Jeśli mają zastosowanie, obejmują:

• obowiązki zabezpieczenia i segregacji, gdy podmiot przechowuje kryptoaktywa lub środki klientów;
• odpowiedzialność za przechowywanie z art. 75, która obejmuje utratę z winy depozytariusza i jest ograniczona do wartości rynkowej utraconego aktywa;
• bezpłatną, formalną procedurę rozpatrywania skarg, które dostawca musi badać terminowo i rzetelnie (art. 71);
• jasne informacje dla klientów i obowiązek działania „w sposób uczciwy, rzetelny i profesjonalny”;
• nadzór organu i przepisy o nadużyciach na rynku.

Aktualny wpis w rejestrze potwierdza nadzór. Kryptoaktywa mogą jednak stracić na wartości, a MiCA nie przewiduje gwarantowania depozytów. Sprawdź, czy podmiot, usługa i produkt, z których korzystasz, zgadzają się z wpisem. Bez aktualnego wpisu dla danej usługi nie zakładaj, że mają zastosowanie obowiązki CASP ani procedura skargowa. Sprawdź swoją giełdę →