Wat is MiCA?

De EU nam MiCA in mei 2023 aan. De verordening vervangt nationale cryptoregels door één kader voor de hele EU en EER. MiCA stelt eisen ter bescherming van consumenten en beleggers en voegt informatieplichten toe aan cryptomarkten die tot dan toe niet gereguleerd waren. De verordening richt zich ook op marktmisbruik en financiële stabiliteit, vooral bij stablecoins. Gemeenschappelijke regels geven bedrijven rechtszekerheid als ze over de grens werken.

De tijdlijn van MiCA

1. 29 juni 2023

   MiCA treedt in werking

   Verordening (EU) 2023/1114 verscheen op 9 juni 2023 in het Publicatieblad. Volgens artikel 149, lid 1, trad ze twintig dagen later in werking.
2. 30 juni 2024

   Stablecoinregels van toepassing

   Titel III en IV gaan gelden, voor op activa gebaseerde tokens en e-geldtokens.
3. 30 december 2024

   Regels voor aanbieders van toepassing

   Het vergunningstelsel van titel V voor aanbieders van cryptoactivadiensten gaat in de hele EU gelden. In Nederland is vanaf die dag een vergunning of notificatie bij de AFM nodig.
4. 30 juni 2025

   Overgangsperioden van zes maanden voorbij

   Lidstaten mochten hun overgangsperiode inkorten, dus de nationale einddata verschilden. In Nederland liep de overgangsperiode voor partijen met een DNB-registratie tot en met 30 juni 2025. Ook in Finland en Hongarije was 30 juni 2025 de laatste dag; in Slovenië liep de periode tot 1 juli 2025.
5. 31 december 2025

   Overgangsperioden van twaalf maanden voorbij

   In Ierland en Slowakije was 30 december 2025 de laatste dag, in Oostenrijk, Duitsland en Litouwen 31 december 2025. Zie de einddatum per land (EN).
6. 1 juli 2026

   Uiterste einddatum

   Artikel 143, lid 3, legt deze datum vast als einde van elke overgangsperiode. ESMA schreef in april 2026 dat de periode ‘officieel in de hele EU afloopt op 1 juli 2026’. Sinds 1 juli 2026 heeft een aanbieder die onder MiCA valt, in de regel een vergunning op grond van artikel 63 nodig. Een financiële entiteit die daarvoor in aanmerking komt, kan in plaats daarvan de vereiste kennisgeving van artikel 60 doen. Een aanvraag die nog loopt, geeft geen toestemming om diensten te verlenen.

Het voorlopige register van ESMA telt op 6 oktober 2026 365 actuele inschrijvingen van juridische entiteiten. De grootste lidstaten van herkomst zijn Duitsland, Frankrijk, Nederland, Cyprus en Malta. Nederland is lidstaat van herkomst van 28 aanbieders, en 175 aanbieders uit andere lidstaten hebben een paspoort voor Nederland. Het volledige CASP-register (EN) toont elke inschrijving.

Wat is een MiCA-vergunning voor aanbieders?

Een aanbieder van cryptoactivadiensten (in het Engels Crypto-Asset Service Provider, CASP) is een bedrijf dat beroepsmatig cryptoactivadiensten verleent. Een aanbieder die klanten in de EU of EER bedient, heeft in de regel een vergunning op grond van artikel 63 nodig. Financiële entiteiten die daarvoor in aanmerking komen, kunnen voor de toegestane diensten de kennisgevingsroute van artikel 60 gebruiken. Een oude nationale registratie, zoals de Nederlandse registratie bij DNB, werd niet automatisch omgezet. De gids over de overstap van VASP naar CASP (EN) legt de extra vergunningseisen uit. Een registratie in Saint Vincent en de Grenadines geeft geen enkele MiCA-toestemming. De vergelijking tussen SVG en MiCA (EN) legt het territoriale verschil uit. MiCA kent tien gereguleerde diensten:

1. Bewaring en beheer van cryptoactiva namens cliënten
2. Exploitatie van een handelsplatform voor cryptoactiva
3. Omwisseling van cryptoactiva voor geldmiddelen
4. Omwisseling van cryptoactiva voor andere cryptoactiva
5. Uitvoering van orders betreffende cryptoactiva namens cliënten
6. Plaatsing van cryptoactiva
7. Ontvangst en doorgifte van orders betreffende cryptoactiva namens cliënten
8. Verstrekken van advies over cryptoactiva
9. Verstrekken van portefeuillebeheer met betrekking tot cryptoactiva
10. Verlenen van overdrachtsdiensten voor cryptoactiva namens cliënten

Met een paspoort kan een aanbieder met een vergunning zijn diensten op grond van artikel 65 ook in andere EER-landen aanmelden. Daarvoor is eerst een vergunning nodig van de lidstaat van herkomst. Die vergunning alleen bewijst niet dat de aanbieder in elke lidstaat van ontvangst is aangemeld. Cryptobedrijven concentreren zich daarom in een paar vergunningslanden (EN). Het lenen en uitlenen van crypto en staking als dienst staan niet in de lijst van gereguleerde diensten en vallen dus buiten de opgesomde diensten voor aanbieders.

Is Spanje de lidstaat van herkomst van het bedrijf, dan beschrijft de gids over de MiCA-vergunning van de CNMV (EN) de aanvraagroute, de kapitaalklassen, de beoordelingstermijnen en de doorlopende voorwaarden. De vergelijking per land geeft voor alle 30 EER-landen de toezichthouder en het actuele aantal aanbieders.

Stablecoins: op activa gebaseerde tokens en e-geldtokens

MiCA verdeelt stablecoins in twee soorten. Een e-geldtoken (EMT) verwijst naar één officiële munt, bijvoorbeeld een euro- of dollartoken. Een op activa gebaseerde token (ART) verwijst naar een andere waarde of een ander recht, of naar een combinatie daarvan, zoals een of meer munten, een grondstof of cryptoactiva. Voor e-geldtokens en op activa gebaseerde tokens die onder MiCA vallen, heeft de uitgever in de regel de juiste status nodig. Een uitgever van e-geldtokens doet een kennisgeving en publiceert zijn whitepaper; bij een uitgever van op activa gebaseerde tokens met een vergunning keurt de bevoegde autoriteit de whitepaper goed. MiCA kent beperkte vrijstellingen van de vergunningplicht voor uitgevers, maar ook dan moet er een whitepaper komen.

Verschillende exchanges beperkten of schrapten USDT voor gebruikers in de EER in 2024 en 2025. Het gedateerde uittreksel van ESMA bevat geen inschrijving van een uitgever of whitepaper voor USDT. Wel staan er kennisgevingen in voor tokens als USDC, EURC en EUROe. Het overzicht van exchanges laat zien welke exchanges gebruikers in de EER beperkten. Lees meer in Is USDT verboden?

Wie houdt toezicht op MiCA?

Nationale bevoegde autoriteiten behandelen vergunningen en kennisgevingen en houden toezicht in hun eigen land. Voorbeelden zijn BaFin in Duitsland, de AMF in Frankrijk, de MFSA op Malta, de CSSF in Luxemburg, de Central Bank of Ireland en Finanstilsynet in Noorwegen. ESMA (de Europese Autoriteit voor effecten en markten) coördineert over de grenzen heen en beheert het officiële openbare register. De EBA (de Europese Bankautoriteit) leidt het toezicht op significante stablecoins.

In Nederland is de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de bevoegde autoriteit. De AFM behandelt vergunningaanvragen en notificaties en houdt het register van cryptopartijen bij. De Nederlandsche Bank (DNB) beoordeelt de prudentiële eisen. Vóór MiCA registreerde DNB cryptopartijen op grond van de antiwitwaswet; die registratie gaf geen recht op een MiCA-vergunning.

Wat MiCA voor jou betekent

De MiCA-plichten gelden voor de specifieke EER-entiteit en de dienst die in het register staan. Waar dat relevant is, gelden deze plichten:

• Plichten tot bewaring en scheiding gelden als de entiteit cryptoactiva of geld van cliënten aanhoudt.
• De aansprakelijkheid voor bewaring uit artikel 75 dekt verlies dat aan de bewaarder is toe te rekenen en is beperkt tot de marktwaarde van het verloren cryptoactivum.
• De aanbieder moet een gratis, formele klachtenprocedure hebben en klachten tijdig en eerlijk onderzoeken (artikel 71).
• De aanbieder moet duidelijke informatie publiceren en ‘eerlijk, billijk en professioneel’ handelen.
• De aanbieder staat onder toezicht en valt onder de regels tegen marktmisbruik.

Een actuele inschrijving in het register bevestigt dat er toezicht is. Crypto kan nog steeds in waarde dalen, en MiCA biedt geen depositogarantie. Controleer of de genoemde entiteit, de geregistreerde dienst en het product overeenkomen met wat je gebruikt. Ga er niet van uit dat de gedragsregels of klachtroutes van MiCA gelden als geen actuele inschrijving bij de dienst past. Hoe je dat stap voor stap doet, lees je in MiCA-vergunning controleren. Controleer je exchange →